Επιστροφή στη γη ναι. Αλλά πως;

Του Βασίλη Τζιόβα

«Τελευταία όλο και πιο συχνά βλέπουμε αναφορές, προτάσεις, ημερίδες και διημερίδες, που όλες αφορούν την τάση επιστροφής των άνεργων νέων στη γη και στα χωριά τους.
Μέχρι 1,5 εκατομμύριο τους ανεβάζει μια τελευταία έρευνα κατά τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης. Αμάν… και πού.
Όμως η τάση αυτή θα ήταν ευπρόσδεκτη, έστω και επιβεβαιώνοντας τη γνωστή ρήση… «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Το «κακό» (και χειρότερο δεν γίνεται), αναφέρεται στη σημερινή οικονομική κρίση που μαστίζει τον τόπο και το «καλό» σ’ αυτή την έστω εξ ανάγκης τάση επιστροφής στη γη, στο χωριό και σ’ ένα τρόπο ζωής, που τόσο άσκεφτα θάψαμε μαζί με όλες τις αξίες του, κάτω απ’ τα ερείπια ενός άκρατου καταναλωτισμού και ψευδεπίγραφης ευμάρειας.
Λέω θα ήταν ευπρόσδεκτη, επειδή υπάρχει πάντα ο φόβος, η τάση αυτή, αν δεν γίνει συντονισμένα με συγκεκριμένο πρόγραμμα και σχεδιασμό και τη δημιουργία κατάλληλων υποδομών στήριξης, να μείνει απλώς τάση και η απογοήτευση θα είναι χειρότερη απ’ την ανάγκη που τη δημιούργησε.

Στο σημείο αυτό, ας μου επιτραπεί μια προσωπική κατάθεση. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, (δεκαετία του πακτωλού των προγραμμάτων και επιδοτήσεων από την τότε ΕΟΚ), ήρθε στη Διεύθυνση της Κτηνιατρικής όπου και υπηρετούσα, ένας νέος, τριαντάχρονος από το Παλιοσέλι Κόνιτσας, άνεργος πια της ΛΑΡΚΟ του Σκαλιστήρη στη Χαλκίδα. Μας είπε πως αναγκάζεται να γυρίσει στο χωριό να ασχοληθεί με την κτηνοτροφία και σχεδίαζε την ίδρυση μας βελτιωμένης μονάδας αιγοτροφίας.
Τον ενθαρρύναμε, του δώσαμε ό,τι υλικό θα τον βοηθούσε με τη διαβεβαίωση πως θα είμαστε πάντα στη διάθεση του. Ξεκίνησε με πολύ κέφι την καινούργια του δραστηριότητα, αλλά αυτό δεν κράτησε για πολύ. Κάθε φορά που μας επισκεπτόταν μας μιλούσε θυμωμένος και απογοητευμένος για τα πάσης φύσεως εμπόδια που συναντούσε. Μετά ένα-δυο χρόνια, αν θυμάμαι καλά, μας επισκέφθηκε πάλι, αλλά τώρα για να μας αποχαιρετήσει. Όπως μας είπε, δεν βρήκε στήριξη από πουθενά στην προσπάθεια του, παρά μόνο εμπόδια, γραφειοκρατικά, αδιαφορία και έλλειψη κατανόησης για τα προβλήματα του. Γι’ αυτό είπα, ότι η τάση αυτή της επιστροφής στην ύπαιθρο και μάλιστα 1,5 εκατομμυρίου νέων DESPERADOS, αν δεν στηριχθεί και καθοδηγηθεί σωστά θα μείνει απλώς τάση.

Αυτή η τάση επιστροφής, μου θυμίζει μια άλλη, εκείνη του τρομερού κατοχικού χειμώνα 1941-42, που η πείνα θέριζε την Αθήνα κι όλες τις μεγάλες πόλεις. Γέμισαν τα χωριά από ξενιτεμένους νέους. Στο χωριό μου γύρισαν πάνω από πενήντα. Τότε όμως βρήκαν τα χωριά τους ζωντανά, ακμαία και παραγωγικά, που εύκολα τους αγκάλιασαν και τους ενσωμάτωσαν και τους χόρτασαν και ψωμί. Σήμερα στα ξεκληρισμένα χωριά μας ποιος να τους υποδεχθεί, ποιος να τους βοηθήσει;
Όμως η γη, τα χωράφια, το μαντρί, το χωριό, στάθηκαν πάντα τα σωτήρια στηρίγματα στις δύσκολες στιγμές όλων των λαών.
Κάποιοι, μεταπολεμικά πίστεψαν (κι έκαναν και τον κόσμο να το πιστέψει), πως είναι πιο εύκολο και συμφέρον να καταναλώνεις τα προϊόντα των άλλων παρά να παράγεις ο ίδιος. Λάθη και επιλογές που πάντα πληρώνονται ακριβά, όπως ακριβώς γίνεται σήμερα στον τόπο μας.
Το λέει κι ο Λιβανέζος συγγραφέας Χαλίλ Γκιμπράν εύστοχα στους παρακάτω στίχους:
«Το Έθνος να λυπάστε αν φορεί ένδυμα που δεν ύφανε
Ψωμί αν τρώει αλλά όχι απ’ τη σοδειά του
Κρασί αν πίνει αλλά όχι απ’ το πατητήρι του
Το Έθνος να λυπάστε που δεν υψώνει τη φωνή,
παρά μονάχα στην πομπή της κηδείας
Το Έθνος να λυπάστε που έχει
σοφούς από χρόνια βουβαμένους».

Ένας άλλος, ο Ιταλός σκηνοθέτης ERMANNO OLMI, σε πρόσφατη συνέντευξη στο έγκυρο Ιταλικό εβδομαδιαίο περιοδικό ΕΣΠΡΕΣΟ (6/10/11), ζητάει συγγνώμη, γιατί στην περίφημη ταινία του «Το δένδρο με τα τσόκαρα», υποστήριζε πως η αγροτική εποχή και κουλτούρα τέλειωσε αμετάκλητα.
Συγκεκριμένα λέει: «Ήμουν πεπεισμένος, ότι η βιομηχανική κοινωνία, (μπορούσε να παντρευτεί με την αγροτική κουλτούρα. Όχι μόνο δεν έγινε κάτι τέτοιο, αλλά ο βιομηχανικός πολιτισμός τέλειωσε κακήν κακώς. Η μόνη ελπίδα για το μέλλον είναι η επιστροφή στη γη και στη χιλιόχρονη εμπειρία των χωρικών μας γιατί ο μόνος αληθινός πολιτισμός είναι ο αγροτικός πολιτισμός.
Σήμερα, αν έπρεπε να μπω στην περιπέτεια να γυρίσω ένα νέο έργο, θα ξεκινούσα πάλι από εκείνα τα τριάντα εκατοστά χώμα που είναι η κόρα της γη που παράγει το ψωμί μας».

Υ.Γ. (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ):
Το παραπάνω κείμενο, δημοσιεύτηκε στον «Πρωινό Λόγο» Ιωαννίνων την 31/3/2012.
Σκεφθήκαμε πολύ, αν έπρεπε να το αναδημοσιεύσουμε στο περιοδικό μας, αφού πρόβλημα της αγροτικής αν πτύξης, για πολλά χρόνια τώρα στάθηκε για μας ο κύριος στόχος των προτάσεων και το προβληματισμών μας για Ζαγόρι, αλλά και γενικότερα, σε σημείο να χαρακτηριστούμε αιθεροβάμονες νοσταλγοί, υποστηρίζοντας ανέφικτα πράγματα.
Τώρα που όλοι, μέσα στη λαίλαπα της κρίσης και της ανεργίας, ανακαλύπτουν τα χωριά και την επαρχία και βλέπουν την επιστροφή στη γη σαν τη μόνη ελπίδα και προοπτική ανάπτυξης, ανθρώπινο είναι να αισθανόμαστε τουλάχιστον δικαιωμένοι. Μόνο που τώρα ίσο να είναι λίγο «αργά για δάκρυα» και η επιστροφή δεν θάναι καθόλου εύκολη, στην κατάσταση εγκατάλειψης που βρίσκεται η επαρχία.
Γι’ αυτό σ’ αυτούς που τη σκέπτονται, τους λέμε, μαζί με τον ποιητή (Μιχάλη Κατσαρό):
«Μην αμελήσετε να πάρει μαζί σας νερό, το μέλλον έχει πολύ ξηρασία».

 

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα «το Ζαγόρι μας»

Advertisements