Ο πληθυσμός στο Ντομπρίνοβο από το 19ο αιώνα ως σήμερα

Ο 19ος αιώνας ήταν ο τελευταίος αιώνας ακμής για τα χωριά του Ζαγορίου και φυσικά και για το χωριό μας.
Τα πυκνοκατοικημένα και πλούσια Ζαγοροχώρια τον αιώνα αυτόν αρχίζουν να αντιμετωπίζουν πρωτόγνωρες καταστάσεις που θα τους επηρεάσουν σε όλους τους τομείς.
Αυτή την εποχή παρατηρούμε ότι υπήρξαν και σημαντικές δημογραφικές μεταβολές που οφείλονται σε πολλούς λόγους.

Συνοπτικά μπορούμε να πούμε ότι οι συνθήκες κατά την διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας, που για αιώνες ευνόησαν τους Ζαγορίσιους και τους βοήθησαν να αναπτυχτούν, σταδιακά άρχισαν να εκλείπουν.
Σημαντικό πρόβλημα δημιούργησαν και οι πολιτικές αναταραχές που ξέσπασαν στη περιοχή εκείνη την εποχή.
Στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα, παρατηρούμε ότι όλο και περισσότεροι είναι πλέον οι Ζαγορίσοι που ξενιτεύονται προς αναζήτηση καλύτερης τύχης.
Η κατάσταση δείχνει να ομαλοποιείται κάπως στο δεύτερο μισό του αιώνα, όμως η όποια βελτίωση που έγινε αποδείχτηκε πως ήταν πρόσκαιρη.

Ο 20ος αιώνας που ακολούθησε καταγράφεται ως η πλέον καταστροφική εποχή για τα Ζαγοροχώρια.
Τον αιώνα αυτόν τα χωριά μας εγκαταλείφτηκαν από τους περισσότερους κατοίκους τους, οικονομικά μαράζωσαν και είδαν ένα μεγάλο μέρος της πολιτιστικής τους κληρονομιάς να καταστρέφετε.

Στο κείμενο που ακολουθεί θα δούμε τις πληθυσμιακές μεταβολές που συνέβησαν στο χωριό μας τους το διάστημα αυτό και θα προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε τις αιτίες που τις προκάλεσαν.
Το κείμενο χωρίζεται σε δυο ενότητες, η πρώτη αφορά τις πληθυσμιακές μεταβολές στο χωριό μας που συνέβησαν κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και στη δεύτερη καταγράφονται αυτές που έγιναν από τις αρχές του 20ου ως και τις μέρες μας.

Ο πληθυσμός στο Ντομπρίνοβο τον 19ο αιώνα

Τη πρώτη πληθυσμιακή καταγραφή του 19ου αιώνα που να αναφέρεται στο χωριό μας τη έχουμε από τον Γάλλο πρόξενο στα Γιάννινα την εποχή του Αλή Πασά, τον François Charles Hugues Laurent Pouqueville (1770-1838).
Ο Γάλλος διπλωμάτης και περιηγητής ταξίδεψε για πολλά χρόνια σε πολλά μέρη της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατέγραψε τα ήθη και έθιμα των κατοίκων της. Στο πεντάτομο έργο του με τίτλο «Ταξίδια στην Ελλάδα» που εξέδωσε το 1820 καταγράφει ότι στο Ντομπρίνοβο το 1812 ζούσαν 750 κάτοικοι.

Λίγο αργότερα επισκέπτεται το χωριό μας και ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Γαβριήλ. Είναι το 1819 και αναφέρει την ύπαρξη 160 ωραίων σπιτιών, όπως γράφει στο βιβλίο του για το Ντομπρίνοβο, ο Βρυσοχωρίτης Νίκος Εξάρχου.

Εκείνη τη εποχή αρχίζουν να συμβαίνουν στην Ήπειρο μια σειρά αρνητικών γεγονότων που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις δημογραφικές μεταβολές που ακολούθησαν.
Αρχικά το 1814 στην περιοχή μας ξεσπά επιδημία πανώλης που κράτησε σχεδόν μια δεκαετία (ως το 1923).
Ο «μαύρος θάνατος» απλώνεται παντού και θερίζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε επιστολή που γράφει ο Αθανάσιος Ψαλίδας προς τον Νεόφυτο Δούκα το 1815, αναφέρει σχετικά με τις απώλειες του πληθυσμού εξαιτίας της αρρώστιας, στο Ζαγόρι: «… το μισό Ζαγόρι εχήρεψε από την πανούκλα».
Και για το Ντομπρίνοβο υπάρχουν ανάλογες αναφορές, πως είναι ένα από τα χωριά του Ζαγορίου που πλήρωσαν βαρύ τίμημα, έχοντας πολλά θύματα.

Υπάρχει όμως και συνέχεια στα άσχημα γεγονότα της εποχής αφού οι πολιτικές συνθήκες στη περιοχή αλλάζουν δραματικά.
Ο Αλή Πασάς που ως τότε είχε καταφέρει να δημιουργήσει μια κατάσταση τέτοια ώστε η Ήπειρος και ειδικότερα το Ζαγόρι να εξελιχτούν και αναδειχτούν ως το σπουδαιότερο οικονομικό, πολιτιστικό και στρατιωτικό κέντρο όλων των Βαλκανίων, χάνει τη στήριξη του Σουλτάνου και δέχεται στρατιωτική επίθεση που θα τελειώσει με την δολοφονία του.

Τόσο κατά τη διάρκεια της πολιορκίας των Ιωαννίνων όσο και στα γεγονότα που ακολούθησαν μετά την ήττα του Αλή, οι κάτοικοι του Ζαγορίου υπέστησαν μεγάλες οικονομικές ζημιές και διώξεις.
Οι Ζαγορίσιοι που στη συντριπτική τους πλειοψηφία στήριξαν τον Αλή, όταν αυτός σκοτώθηκε δέχτηκαν την οργή και την εκδικητικότητα των Σουλτανικών στρατευμάτων.
Η περιοχή μας λεηλατήθηκε και πολλοί κάτοικοι της αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν για να μπορέσουν να γλυτώσουν.
Όπως αναφέρει και ο Εξάρχου στο βιβλίο του, λεηλασίες των Οθωμανικών στρατευμάτων έγιναν και στο χωριό μας, θύμα των οποίων ήταν και το μοναστήρι της Παναγίας.

Στα χρόνια που ακολούθησαν ένα μεγάλο μέρος των προνομίων του Ζαγορίου σταδιακά χάθηκε, πολλοί φόροι μπήκαν για πρώτη φορά από του Οθωμανούς στους κατοίκους του και η ακρίβεια έκανε την εμφάνιση της στην περιοχή μας.
Το Ζαγόρι και οι κάτοικοι του, την εποχή εκείνη υποφέρουν οικονομικά και μεγάλη ανακούφιση γι’ αυτούς είναι οι συνεχείς δωρεές και ευεργεσίες των απόδημων συχωριανών.

Ένας άλλος αρνητικός παράγοντας που επηρέασε τη δημογραφία της εποχής είναι και η εμφάνιση της ληστείας.
Επί εποχής του Αλή Πασά, στο πασαλίκι του οι ληστές είχαν ουσιαστικά εξαφανιστεί, αφού ο ίδιος αποδείχτηκε σφοδρός και αποτελεσματικός διώκτης τους.
Μετά τον θάνατό του όμως είχαμε στην Ήπειρο την επανεμφάνιση και την εξάπλωση της ληστείας. Ειδικά στο Ζαγόρι οι ληστείες και οι απαγωγές για λύτρα και γίνονται όλο και πιο συχνά.
Και για το χωριό μας υπάρχουν μαρτυρίες για δυο απαγωγές οικογενειών που συνέβησαν στα μέσα περίπου του 19ου αιώνα, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν βρεθεί περισσότερα στοιχεία για την ταυτότητα των θυμάτων και την εξέλιξη των υποθέσεων.
Όλα αυτά έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη μετανάστευση ενός πολύ μεγάλου μέρους του πληθυσμού της περιοχής μας, που αναγκάστηκε να αφήσει την πατρίδα του.
Και το γεγονός αυτό καταγράφεται και στις επόμενες πληθυσμιακές απογραφές, όπου παρατηρείται μια σημαντική μείωση των κατοίκων της περιοχής μας και φυσικά το ίδιο συμβαίνει και στο χωριό μας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1856 όταν και κυκλοφορεί η χρονογραφία του ο Παναγιώτης Αραβαντινός για την Ήπειρο, στο Ντομπρίνοβο αναφέρει ότι υπάρχουν μόνο 62 σπίτια και 138 στεφάνια.

Για 138 οικογένειες που ζουν στο Ηλιοχώρι αναφέρει ο Αραβαντινός και στη «μονογραφία περί Κουτσόβλαχων» που έγραψε λίγο καιρό αργότερα, το 1862.
Το βιβλίο αυτό εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1905 από τους απογόνους του, αρκετά χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα του (το 1870).

Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, το 1870 κυκλοφορεί το βιβλίο του ιστοριοδίφη Ιωάννη Λαμπρίδη για το Ζαγόρι και στο οποίο αναγράφει ότι στο χωριό μας υπήρχαν πλέον 73 οικίες και ζούσαν 610 κάτοικοι.

Ντομπρίνοβο

Ντομπρίνοβο

 

Τα αμέσως επόμενα χρόνια υπάρχει μια σταδιακή αύξηση του πληθυσμού σε όλα τα χωριά του Ζαγορίου, σε ορισμένα μάλιστα είναι πολύ εντυπωσιακή και φτάνει σε πολύ μεγάλα ποσοστά.
Ένα από αυτά τα χωριά είναι και το δικό μας.
Για την εποχή αυτή έχουμε τρεις διαφορετικές πηγές που μας αναφέρουν ότι στο Ντομπρίνοβο υπήρξε μια μεγάλη πληθυσμιακή αύξηση.
Πρώτη πηγή είναι ο Δημήτρης Χασιώτης, ο οποίος στο βιβλίο του «Διατριβαί και υπομνήματα περί Ηπείρου από του έτους 1874 μέχρι του έτους 1879» γράφει ότι στο χωριό μας ζούσαν τότε 1200 κάτοικοι.

Το 1875 στο Παρίσι κυκλοφορεί το βιβλίο του Emile Picot «Les Roumains de la Macedoine» και στις σελίδες του διαβάζουμε ότι το Ντομπρίνοβο αριθμεί 350 οικογένειες.

Την ίδια εποχή, απογραφή των χωριών του Ζαγορίου κάνει και ο «εν Κωνσταντινούπολει Ηπειρωτικός Φιλεκπαιδευτικός σύλλογος».
Τα νούμερα που καταγράφουν τα μέλη του συλλόγου θεωρούνται στρογγυλοποιημένα αλλά σε γενικές γραμμές δεν διαφέρουν και πολύ με αυτά που κατέγραψε ο Χασιώτης.
Η απογραφή του Φιλεκπαιδευτικού συλλόγου γίνεται τη διετία 1873-74 και σύμφωνα με την καταμέτρηση που έγινε το Ντομπρίνοβο απαριθμεί και εδώ 1200 κατοίκους.

Το 1888 στην περιοχή των Ιωαννίνων γίνονται εκκλησιαστικές στατιστικές καταγραφές και στον κατάλογο αυτόν στο Ντομπρίνοβο καταγράφεται ότι ζουν 190 οικογένειες.

Ένα χρόνο περίπου αργότερα στις 29/10/1889 ο Γερμανός διαπρεπής εθνολόγος Gustav Weigand επισκέπτεται το χωριό μας και αναφέρει την ύπαρξη 175 σπιτιών και 875 κατοίκων.

Την τελευταία πληθυσμιακή απογραφή εκείνου του αιώνα την έχουμε από τα αρχεία της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Το 1895 διεξάγεται στην Ήπειρο επίσημη Οθωμανική καταγραφή του πληθυσμού, σύμφωνα με την οποία οι κάτοικοι στο Ντομπρίνοβο ανέρχονται σε 817, εκ των οποίων οι 398 είναι άντρες και οι 419 γυναίκες.
Αναγράφεται επίσης εκεί και η ύπαρξη 157 σπιτιών.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s