Εκκλησιασμός τα Πασκαλόγιορτα

Του Απόστολου Ντιναλέξη

 

Γράφει η ιστορία ότι στα χρόνια της ακμής του Ζαγορίου υπήρχαν και δύο και τρεις άτυπες ενορίες σε μερικά απ’ τα χωριά μας. Όπως χωρίζονταν κάθε οικισμός σε μαχαλάδες, υπήρχε η αντίστοιχη εκκλησιά και ο παπάς της ενορίας αυτής. Στους δυο και τρεις παπάδες ο αρχαιότερος είχε το αξίωμα του «Οικονόμου». Τιμητικός τίτλος για ιερέα, όμως με ουσιαστικό περιεχόμενο με την έννοια ότι διαχειρίζονταν και διοικούσε το σύνολο των εκκλησιαστικών θεμάτων του χωριού. Ο τίτλος του «Οικονόμου» έμεινε σε μερικές οικογένειες σαν επώνυμο.

Εκόντες, άκοντες οι χωριανοί γέμιζαν τις εκκλησιές. Τα σχολαρούδια σε παράταξη απ’ το σχολείο στην εκκλησιά κι οι δάσκαλοι στο ψαλτήρι. Στα συμφωνητικά των χωριών με τους δασκάλους προβλέπονταν και ο όρος του ψαλσίματος Κυριακές και γιορτές. Εκτός απ’ τον εσπερινό, τις αγρυπνίες, τις αρτοκλασίες, τις παρακλήσεις κλπ, οι εκκλησιές λειτουργούσαν όλες τις γιορτές και τις Κυριακές. Αυτή η μάζωξη ήταν ευκαιρία και για λαϊκές συνελεύσεις του χωριού, είτε στα χαγιάτια της εκκλησιάς, είτε στον ίσκιο της πλατάνου. Να μη ξεχνάμε βέβαια ότι τα χωριά μας είναι δομημένα με ένα κέντρο, δηλαδή μεσοχώρι και γύρω του όλα τα δημόσια κτίρια και η κεντρική εκκλησιά.

Απ’ εκείνες τις ζωντανές εποχές, τις οργανωμένες και δραστήριες κοινωνίες, απ’ την λειτουργία της δημοκρατίας, φτάσαμε στην ερήμωση και στη σιωπή. Πολλοί παράγοντες μας οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση, αλλά θ’ ασχοληθώ μόνο με την εκκλησιαστική. Το χωριό πρέπει νάχει πρώτα πρώτα εκκλησίασμα και μόνιμο παπά. Η εκκλησιά για να υπηρετηθεί χρειάζεται επιτρόπους, ψαλτάδες και καντηλανάφτη. Χρειάζονται και παιδιά για να εξυπηρετούν τον παπά στον Ιερό κατά τη Θεία Λειτουργία και στις άλλες ιεροτελεστίες. Χρειάζονται ακόμα κάποιες νοικοκυρές να ζυμώνουν πρόσφορα για την Θεία Λειτουργία και να βράζουν σιτάρι για τα ψυχοσάββατα και για την Μεγάλη Πέμπτη. Χρειάζεται ακόμα θρησκευτική συνείδηση για παρακλήσεις, αγρυπνίες, αρτοκλασίες κλπ.

Σήμερα τα περισσότερα χωριά δεν έχουν αρκετούς μόνιμους κατοίκους και δεν έχουν και παπά. Το χειμώνα η απαίτηση να λειτουργήσει η εκκλησιά κάθε Κυριακή είναι σε λανθάνουσα κατάσταση. Τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και το καλοκαίρι η απαίτηση είναι επιτακτική. Η κατάσταση τα τελευταία χρόνια, ας πούμε μέχρι το γύρισμα του αιώνα, είναι ένας παπάς για δύο χωριά, κάτι σαν « Καποδίστριας-Καλλικράτης». Γράφτηκε πολλές φορές στον γιαννιώτικο τύπο για παπάδες που το Μεγαλοβδόμαδο βγάζουν δυο φορές τα Δώδεκα Ευαγγέλια την Μεγάλη Πέμπτη και τρεις φορές την Ανάσταση το Μέγα Σάββατο.

Θεωρώ ότι το δικαίωμα του χριστιανού να εκκλησιαστεί δεν αναλογίζεται σε αριθμούς. Αν το δικαίωμα ασκείται από 5-6 άτομα ή από μερικές δεκάδες, δεν υπάρχει δικαιολογία για άρνηση. Τα Πασκαλόγιορτα ένας λόγος παραπάνω για να λειτουργήσουν οι εκκλησιές μας είναι και η προσέλευση τουριστών στο Ζαγόρι. Κι αυτοί θέλουν να εκκλησιαστούν, ασχέτως αν μερικοί στο «Δεύτε λάβετε φως…» συλλογίζονται την μαγειρίτσα και στο «Χριστός Ανέστη» ζητούν το φιλί της αγάπης. Αν θέλετε κι άλλο λόγο αυτός είναι οικονομικός, ώστε κάτι να μαζέψει το παγκάρι, γιατί η συντήρηση των ναών μας είναι δυσανάλογη των εισπράξεων.

Ο Δήμος Ζαγορίου θεσμικά παρουσιάζει σήμερα 43 τοπικά διαμερίσματα. Σ’ αυτά αν προσθέσουμε και τους οικισμούς Μικρό Πάπιγκο, Βιτσικό, Μηλιωτάδες, Βουτανσαίοι, Αγία Παρασκευή και Λιάπη φτάνουμε στους 49 οικισμούς οι κάτοικοι των οποίων έχουν ανάγκη εκκλησιασμού. Οι παπάδες στο Ζαγόρι είναι λιγότεροι από 30. Οι τοπικές αρχές λοιπόν πρέπει να ενεργήσουν ώστε η Μητρόπολη να καλύψει κάποια κενά τουλάχιστον το Μεγαλοβδόμαδο. Το μήνυμα των παθών του Κυρίου μας και η Ανάσταση του ας περάσουν σ’ όλους τους Ζαγορίσιους, στους απόδημους που γυρίζουν στο χωριό τους τέτοιες μέρες και στους επισκέπτες του τόπου μας.

Τα Πασκαλόγιορτα τα χωριά μας ζωντανεύουν κι ύστερα ξαναπέφτουν σε λήθαργο. Έλειψαν οι πρόεδροι και τα επταμελή κοινοτικά συμβούλια, έλειψαν οι δάσκαλοι, έλειψαν τα παιδάκια και οι έφηβοι, έλειψαν και οι παπάδες. Ως εδώ και μη παρέκει.

 

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα «το Ζαγόρι μας» τ. 394 (Απρίλιος 2011)

Advertisements