Το Ντομπρίνοβο – Ηλιοχώρι

Του Σπύρου Κωνσταντινίδη

Ο αγαπητός και πληθωρικά ωραίος Ρένος Αποστολίδης (η έννοια ωραίος δεν αναφέρεται μόνο στην αρμονία της ύλης, αλλά και στο κάλλος της Ανησυχίας, που είναι πλούσια και πολυποίκιλη στον Ρ. Απ. εξ απαλών ονύχων, όπως γνωρίζουμε) σαν έχων τις ρίζες του από το Ντομπρίνοβο – Ηλιοχώρι, είπε γι’ αυτό τα δικά του. Σειρά μου λοιπόν να μιλήσω κι εγώ σαν ταπεινός θεράπων της γραφίδος, για το όμορφο αυτό χωριό.

Ναι, συμφωνώ με τον αγαπητό Ρ. Αποστολίδη πως όποιος έρχεται για πρώτη φορά (και είναι βέβαια σκεπτόμενο, ανήσυχα προβληματιζόμενο και ζωηρό άτομο), νομίζει πως ζει κάπου, σε κάποιον ξεκομμένο από τα γνωστά κόσμο. Και σαν πρώτη του αντίδραση έχει τη νοσταλγία για τον τόπο από όπου εξορίστηκε. Γρήγορα όμως αλλάζει διάθεση αντικρίζοντας σιγά-σιγά γύρω του τις άπειρες κορφούλες, τις λαγκαδιές, τα παραποτάμια, την οργιώδη σιωπή της γύρω βλάστησης, τα ξωκκλήσια, τις βρυσούλες, τα προαιώνια χιόνια της αντικρινής βουνοπλαγιάς, τα μεγαλόπρεπα ευθυτενή σε μυριάδες τον αριθμό δένδρα και κάθε λογής φύτρα με τα πολύχρωμα και πολύσχημα άνθη τους. Συναναστρεφόμενος τους απλούς μα προοδευτικούς ανθρώπους του, συντρώγοντας και συνδιασκεδάζοντας, ή συνομιλώντας απλά μαζί τους. Έτσι σιγά-σιγά το παράξενο αυτό μέρος σου γίνεται φιλικό και αγαπημένο σαν όψιμος, αλλά πειστικά πιστός σύντροφος, που επιδιώκεις την ακριβή παρουσία του.

Ακόμα κι αν η φύση σ’ έχει αδικήσει και δεν μπορείς να κινιέσαι ελεύθερα, σε μια γωνιά μόνο αν δύνασαι να παραμένεις και πάλι η στενοχώρια της πλήξης δεν σε καταβάλλει, δεν σε διώχνει πια αφού η θέα από κάθε σημείο και κυκλικά είναι υπέροχη κι από στατική θέση. Τα περσότερα χωριά δεν έχουν αυτό το πλεονέκτημα του Ηλιοχωρίου, να θεάσαι τις φυσικές χαρές και χάρες και μόνο με το βλέμμα από το σπίτι σου στο χωριό. Από τα πιο πολλά χωριά, όπου της γης, θα πρέπει να κάμεις κάποια απόσταση για ν’ απολαύσεις τις πιο ενδιαφέρουσες εκπλήξεις σε ιδιόμορφες τοποθεσίες…

Το βλέμμα πέφτει πρώτα στην άκρη του δημόσιου δρόμου προς τα δυτικά, μεταξύ των θέσεων Λα Κρούτσε (ο Σταυρός) όπου είναι το περίοπτο καινούριο σπίτι του φανατικού φίλου του χωριού Ηλιοχωρίτη Γιώργη Καρατζιά (που έχει αναφερθεί και στο «Ζαγόρι» με σχετικά σημειώματα μου, πάνω στα αξιοσημείωτα της γενέτειρας του) και του Λιβαδιού. Ανάμεσα λοιπόν στις θέσεις Λα Κρούτσε και Λιβάδι το βλέμμα προχωρεί σ’ ένα πυκνό ανηφορικό δάσος που απολήγει (οπτικά) στο πέτρινο μέρος του βουνού Τύμφη (Πάπιγκο), που όταν η κορυφή του έχει καπέλο από σύγνεφα (κατσούλα) είναι ένδειξη πως έρχεται βροχή. Το πετρώδες μέρος -κορυφή του Πάπιγκου είναι η κορωνίδα όλων των άλλων τοπίων-  χάρμα για τα κουρασμένα κατά το πλείστον μάτια του αστού επισκέπτη. Οπτικά μεγαλοπρεπές από την αντίθεση που δημιουργεί με τα καταπράσινα άλλα σημεία του χωριού, αλλά και χάρη στην λευκότητα που προσδίνει ο αντίκρυ ήλιος (ανατολική η πρόσοψη του) στα μεγάλα πετρώματα και στις οάσεις του προαιώνιου χιονιού. Το μέρος αυτό προσφέρεται για ζωγράφους και ρέκτες καλόγουστους φωτογράφους, σαν το αντιπροσωπευτικότερο Ηλιοχωρίτικο τοπίο. Δεξιότερα το μάτι βλέπει το λιβάδι όπου τώρα είναι το «Άνω Ηλιοχώρι». Εκεί κατασκευάστηκαν οι νέες ωραίες κατοικίες παρεπιδημούντων (στα Φάρσαλα και στην Αθήνα) έγκριτων πολιτών αλλά και πιστών νοσταλγών – χωριανών των κ.κ. Κων. Τσολάκη, Αντώνη Σιούρη, Χρυσόστομου Πολύζου και Αθαν. Τσολάκη. Το Λιβάδι είναι ύψωμα πάνω από το δημόσιο δρόμο, προς τα δυτικά κι αυτό του χωριού, που το προστάτευε και το προστατεύει με το δάσος της βελανιδιάς από καθιζήσεις. Πάνω από το Λειβάδι είναι η δεξαμενή του υδραγωγείου. Πιο πάνω από εκεί υπάρχουν σπουδαιότατα τοπία που δεν είναι του παρόντος.

Δεξιότερα, προς τα βορειοδυτικά, φαίνεται (οπτικά πάντα από σταθερό σημείο του χωριού) η θέση Μυάλου που πάει προς το υπέροχο Μπόγκοβο (όπου τα σύνορα με το Βρυσοχώρι). Το Μυάλου είναι ένας λόφος αραιάς χλωρίδας, όπως το βλέπουμε (αλλά στο πίσω μέρος του κατάφυτος από πεύκα) που κι αυτός έχει τη χάρη του δένοντας με τον γύρω χώρο.

Δίπλα από εκεί είναι το Λυκουρώσιου, απ’ όπου οι παλαιοί έπαιρναν το κοκκινόχωμα για τα σπίτια του χωριού και αντίκρυ σ’ αυτό (προς το μέρος του χωριού) είναι το Κόγκορο, όπου η ονομαστή βρύση του Πεσιώτη. Το Κόγκορο δεν φαίνεται, βέβαια από το χωριό, γιατί είναι πίσω απ’ αυτό, βορεινά του, σε μια κατωφέρεια, όπου δεν την πιάνει η οπτική εμβέλεια στάσιμου σ’ ένα σημείο ανθρώπου. Το αναφέρουμε όμως γιατί είναι πολύ πλησίον – δίπλα στο χωριό, για την ομορφιά του αλλά και για τη σύνδεση με τ’ άλλα τοπία: προς τη βορεινή κατεύθυνση. Εκεί είναι και ο δασικός δρόμος που πάει προς τον Προφήτη Ηλία ξεκινώντας από τον Πλάτανο του μεσοχωρίου (όμοιο του οποίου δεν έχει ιδεί κανένας μέχρι τώρα σε μεγαλοπρέπεια ύψους 40 μ περίπου και πάχους 8 αγκαλιές μεγάλων ανθρώπων. Τα πρώτα οριζόντια κλαδιά του είναι πάχους όσο ένας κορμός μέτριου αιωνόβιου πλάτανου. Ο Προφ. Ηλίας είναι μία από τις γραφικές κορφές σειράς λόφων (αλλά η δεσπόζουσα) πέρα από το Λυκουρώσιον όπου στα εκτεταμένα πλάγια (αυτού του Λυκουρώσιου) καλλιεργούνταν τα περίφημα αμπέλια του Ντομπρύνοβου εγκαταλειμμένα τώρα. Τώρα, μετά τόσα χρόνια εγκατάλειψης τους, που και που καμιά αναδενδράδα (κλήμα) τυλίγεται και αυτοβιεί στα στηρίγματα κάποιου μικρο-δένδρου, γκορτσιάς ή αγριομηλιάς κλπ., δίνοντας ακόμα την γλύκα λιγοστού ακαλλιέργητου καρπού. Το εκκλησάκι Προφ. Ηλίας που η λευκότητα της αντικρινής στο χωριό παρουσίας του προσελκύει το βλέμμα του προς την κατεύθυνση αυτή παρατηρητή, είναι συνδεδεμένο με το ωραίο και ζωηρό πανηγύρι του χωριού στις 20 Ιουλίου κάθε έτους. Δεξιότερα ακόμα, στη ρίζα του λόφου Πρ. Ηλίας ανταμώνουν δύομ ρέματα. Η Βάλια Μάρε που περνάει από τη γέφυρα Πετσιού και συνεχίζοντας ανταμώνει με τη Βάλια Ράτσε. Ανατολικότερα και δεξιά (όπως βλέπουμε πάντα) είναι το πευκόφυτο ύψωμα Λάγιτσου. Μεταξύ Λάγιτσου και Σέρνιστε, στο βάθος αντικρίζει κανείς τη λευκόχρωμη κοίτη του όμορφου Ρασιανίτη, παραπόταμου του Αώου και πίσω στο βάθος μετά το ποτάμι είναι η τοποθεσία Βόριστι. Ο Άγιος Αθανάσιος παλιό γραφικό εξωκκλησάκι, μας σημειώνει την ωραία παρουσία του πέρα από την αξιόλογη (με τα δεδομένα της χρονολογίας κατασκευής της) πολύ παλαιά «Γέφυρα του Πετσιού» και από την με θεραπευτικές ιδιότητες πηγή «Βρωμονέρα». Προς τα Νότια και δεξιά είναι η τοποθεσία Σέρνιστε (πέρα μακριά αντικρίζεται η δεσπόζουσα κορυφή Κουκουρούντζου κατάφυτη βέβαια, αλλά λόγω του ύψους της κεραυνοδαρμένη)που είναι μέρος της μεγαλύτερης πλαγιάς, η οποία κλείνει όλο το νότιο σημείο του χωριού, της Γκαβρίλας. Η Γκαβρίλα είναι μαγευτικής όψεως πλαγιά που δεν τη συνηθίζει κανείς ποτέ για να βαρεθεί πλήττοντας. Είναι γιομάτη από πεύκα – βελανιδιές – φλαμουριές – αγριομηλιές – αγριολεπτοκαριές. Για να μην παραλείψουμε πρέπει να πούμε πως στη κατεύθυνση της τοποθεσίας Σέρνιστε σε μια όμορφη κοιλάδα κοντά στο χωριό υπάρχει και η από αιώνες παλιά μοναστηριακή εκκλησία της Παναγίας (η αναστήλωση της οποίας λόγω του επείγοντος, γίνεται με τη γενναία συνδρομή των απανταχού συγχωριανών και άλλων φίλων). Αλλά για τα επί μέρους, λίαν ενδιαφέροντα σημεία του ίδιου του χωριού, το οποίο είναι προνομιακής θέσεως επειδή το βλέπει ο ήλιος αμέσως με την ανατολή του (Ηλιοχώρι) θα μιλήσουμε, ελπίζω σε άλλα σημειώματα μας. Πάντως έχω τη γνώμη πως οι ξένοι και ντόπιοι, Ζαγορίσιοι και μη επισκέπτες των χωριών του Ζαγορίου, δεν θα πρέπει να παραμένουν μοιρολατρικά στην τυχόν διάθεση καλοπροαίρετων ή μη ατόμων. Θα πρέπει να τολμούν (τρόπος του λέγειν) και μια μικροεκδρομή για 20 περίπου χ/τρα. Ας εγγίσουν τα, από μακριά ή λιγότερο μακριά φερμένα αυτοκίνητα τους, την γοητεία της οδήγησης και σε χωματόδρομο καλής σχετικά συντήρησης (8 χ/τράκια είναι μόνο αυτά!) για να έλθουν να μας γνωρίσουν. Και μόνη η επίσκεψη τους στον ξακουστό «Λάκκο» (για τον οποίο έγραψα περιληπτικά βέβαια, αλλά περίπου περιεκτικά, σε προηγούμενο μου σημείωμα), όπου το πετρώδες του Ηλιοχωρίτικου μέρους του Πάπιγκου, με το τσάι, τα προαιώνια χιόνια και τα περιφερόμενα στα απόκρημνα «μπαλκόνια» του αγριόγιδα, θα τους καταγοητεύσει Αφού περάσουν βέβαια την πλαγιά της «Αρβανίτας» που όμοια ωραιότερη τοποθεσία, τουλάχιστον εγώ, δεν έχω ξαναδεί. Πέρα από το ομολογουμένως καλό χωριό Τσεπέλοβο και το επίσης γραφικό Σκαμνέλι και ιδιαίτερα μετά το εικόνισμα του Σκαμνελίου αρχίζει η άγρια φύση σ’ όλη της την παράξενη μεγαλοπρέπεια. Υπάρχουν και τα ιδιόμορφης παρουσίας εξαίρετα χωριά όπου μεταξύ τους και Ντομπρίνοβο – Ηλιοχώρι που βρίσκεται μετά το γραφικό οροπέδιο Γυφτόκαμπος, όπου την πρώτη Κυριακή κάθε Αυγούστου γίνε το αντάμωμα των Σαρακατσαναίων. Μια εκδρομούλα ωρών είναι αρκετή για να αποζημιωθούν για τον μικρο-κόπο της σωστής (κρίνοντας την εκ των υστέρων) απόφασης τους.

 

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα «το Ζαγόρι μας», τεύχος 171, Ιούνιος 1992

Advertisements