Απιρίνταϊλου νόουλου άνου (Το δεύτερο Βλάχικο αφήγημα)

Του Παναγιώτη I. Παυλίδη (Παύλου)

  Πάτρου σιπτιμίν νου σι’αβιά ντούσε πουστιντζούλου ν’ Τζουπέλια, σι’αντούκε πόστα. Αστιάτζα νου σι’ουρντινά. Νιάουα ντι λα Κουκουρούτζου πιν Γιφτόκαμπου, απρουκιά μπόια. Μα ντι αουάλταρι, ου τουρνέ του τσιάφε. Ντι Ντουμίνικε πιν ασιάρε, σουϊρέ βουριέλου, κα κάπουλ σι σ’μίκε. Γκίνε τζίσε Γιότι, κι βα σι τουάρνε κιρόλου. Στούρτζουλου τσι λ’ ου αυτζί σ’μπάτε πρ’άρμπουρε λα Κονσταντίνου, νου σι’ αρίντε.

Αϊέρ, ντι ταϊνά – ταϊνά, Μουχτάρλου, μπιγκέ Αμίλιου, σι γκριάσκε ν’γκόντρου. Σι’αβτζί ντιτ’μέρτζινλε τούτι.

Αβτζίτς-αβτζίτς χουάρε. Αστισιάρε βα αντούνε πόστα. Τσίνε άρε κέρτσι, σι λι’αντούκε πιν του μουρτσίτου.

Σι’άσιντζι, τσι ιάστε απιρίνταϊλου νόουλου άνου, χουάρα τούτε αστιάπτε πόστα.

Γιουργάκι αλ τσαλ Μίχα κου αλτς τρέι φιρτάτς, σι’ τσιά σιάμις πάτρου ντι λα Κουνάβου τσι ασκιπά αέστανου, φτζίρε ντι που που πρίντζου σι αστιάπτε. Ντι λα Χαραλάμπρου βα σι βιάντε ντι ντιπάρτε πουστιντζούλου τζίσερε. Μέρτζου. Μα μούλτου βριά σι’ αβίνιε πούλιε, σι’ αντάρε μπετς. Μα βάμπιρλου ντι τούτσι, Νάσα αλί τσαλ Μίτρα, φουρέ ντι ντουλάπε ουν μινιντίκα ντι γκουτούνι, ου μπιγκέ του ουν κουτίτσου τσι λι’ου αβιά τρι μπουϊάου, κίντου ιρά μπλίνου, σ’ λου αρκέ ν’ σίνου.

Του βάλια ντι σουν Φράγκου σιπάρε, κου σκιπάρια, τσι ου αβιά λουάτε αφουρίσαϊ Χρίστα, σι’ ουμπλάρε ουν άλτου κουτιτσίκου ντι γιέρμι, αέστσι τρι μπετς. Σιόπουτουλ ντι λα Φράγκου νου βριά σι στίμπε ντι νιάουα, σ’ ντι τ’αρκουάρε. Κιντά κατά κουμ κιντά σ’ βιάρα. Σιτζούρε θιάμα αουά, σι’ απόϊα, άλτσιλι ντούσιρε σι κάφτε μπέτσιλε, τσι αβιά αϊέρ του τράπουρι σ’ ντι λα γίνιε αλ’ πρέφτουλου σουν κούρπινι, σι’αλάντς ντόι ανσιρίρε ντι πρι στίσμε, σ’ ντούσιρε σι’ αντάρε μπετς του αρούτζι σουν σόρμπου. Λάιλιλι νίρλε, σι’ στούρτζιλε, τέσι ντι φουάμε, τσι σι’ άφλε τρι μκάρε, καρ ιάστε λόκουλου τούτου κουπιρίτου ντι νιάουα; Σι χίμπου του κουρίλιε ντι αρούτζι τσι σούντου του τράπουρι, σι’ αρίμε τρι βούρου γιέρμου. Ακλό απρουάπε ντούκου αέστι ντράτσιλι σι’ αντάρε μπέτσιλε.

Λιάου ουν κιάτρε σπρου λούγκε, τσι ου αγκλιάμε πιρομάχου, σι’ απόια ούνε πλουάτσε. Τάλιε τρέι λιάμνε μινούτε ντι κόρνου ι ντι σάλτσε. Ντόουλιε ίσα-ίσα, σι’ αλάντου μα νίκου. Μπροάστα πλουάτσα ντρί πιρομάχου, σι ου μπάγκε σι σι τσίνε πρι τρέιλι λιάμνε.Κάπιτε α’ λιεμνίτσιλορ σι τσίνου ντι τ’ούνε μάρτζινε πρι πλουάτσε, σ’ ντι  τ’αλάντε σ’τρι ούνε νίκε σ’μινούτε σκιντουρίκε, τσι λι’ου τζίκου σκίντα. Του μέσια ντι ντόουλιε μέρλιε λιεμνίτσε, αντάρε ούνε γκρουπίκε σ’μπάγκε αντζιπάτς σκίνι, σ’ντόι γιέρνι. Σ’βέντου ατζιουνάτσλι πούλι σ’ίντρε του μπάτσλε σι λ’μίκε. Κάλκε πρι λιεμνίκου, κάντε πλουάτσα σ’λι τσουπλίαστε. Άλτσι βιτιμάτς, σι’άλτσι λι’απροφτουσέσκου γίι.

Ντόι στούρτζι, τρέι νίρλε σ’τρέι πιμπιρόσι αφλάρε άσιντζε του μπάτσλε. Λι τσινιά του μίνε σπιντζουράτς, καντέτς κι ιρά μέρε αβτζιάτς. Σουϊράρε αλιντόρλ, στ’τράψιρε τρι λα Χαραλάμπρου. Του χιιάτε ντι λα μπισιάρικε, σι’αφλάρε κου σότσλι. Αέστσι νου αβιά πουλί. Αντούσιρε πρι μπράτσου σκίντουρι, σι’στρόγκι ντι ουν γκάρντου, τσι λ’ου αφλάρε φρίμτου.

– Αι σιντέμου, τζίσε Κόστα, μα μάρλε ντι τουτς. Μούλτου γκίνε αντράτς, άιντε νιε τόρα σι’απριντέμου φόκου, σι νι γκλιτζίμου, σι ντριντζέμου πούϊλι.

– Έου τζίκου σι λ’ου απριντέμου αουάια του χιάτε, τζίσε Χρίστα.

-Κουμ βάι λ’ου απρίντζ  λάι χούτε, κουτσέ ουσκουτούρι; Νου βέτζ κου σούντου τούτε λιάμνιλε ούντι, λι’τζίσε Ζίσα.

-Γινίτς σι νι τσεμ ντζάνα, λα λ’Τσίκουτου κιλίβα; Ντριμπέ Γιουργάκι.

Άιντε νι τζίσιρε, σ’γκισίρε.

Αβιά νου αβιά τρικούτε ντόι σιχέτς ντι που που πρίντζου, κίντου ανσίρε τζιάνε στρι κιλίβα. Καντέτς κι σι ντισιάτσε ουν άλτου λόκου. Καντέτς κι σι βιάντε, κου λιού βιέντου, ουν άλτε χουάρε φτσιόρλιε. Κρισκούρε τούτε. Μούντζιλε, πουάμιλε, κέσουρλε. Κίτου σ’κιλίβα αλ Μάρα αλ Παπανίκα σι’αμπάρε ντι ντιπάρτε κα κάσε. Τούτε άλμπε. Γκολ φούμου τσι ιάσιε ντι μπουχουριάτς ιάστε γκάλου. Νου σι’άφλε βίρνε κάσε, τσι νου σι’άιμπε (πουσπουτζιέλου;) τσι’αφούμε.

Νάπαρτε λα Μαραλμαύρου άπιλε τούτε γκλιτσιάτε. Ντι σ’γκριάμπιλε τούτε ντι αλ τσαλ Νίκα αλ Θεοδόσι πιν λα άι Γιόργι σι σπίντζουρε γκλιάτσιλε κα κρούσταλε λουγιόν – ντουλογίς. Λι μτριέσκου τούτε αέστι ντιαβιρλίγκαϊ φτσιόρλι, σ’νου πότου σι σι σιάτουρε ντι μουσουτέσλιε αλ ιάρνιλε.

Γκολ Ζίσα μπριάστε του ουν λόκου. Κάφτε σι’άφλε κου όκλιουλου γκόντρου ίου ιάστε μέσα, τσι άρε σιάσε μέσι μουάρτε. Μα, νου αλιάτζε τσιβά. Τούτε σούντου κουπιρίτε ντι νιάου. Κιτσέ σι χίμπε σ’γκόντρουλου άλμπου; Λα καρ’βάι ου αντούκε νούσου κάρτια τσι σ’βάϊ γίνε αστισίαρε κου πόστα; Σ’τουάμνα τσι νι γίνε, κάρε βα λ’πιτριάκε, σ’κάρε βα λ’τζίκε αλούϊ αν’ρούου ουάρα μπούνα χίλιου’νι;

Αέστι ατσιά ντιαβιρλίγκαϊ ντι μίντια αλ φτσιόρλου, σ’νου ντουκί κίντου ανσίρε αλάντζι του κιλίβε σι’απριάσιρε κι’όλα φόκουλου. Σι γκλιτζά τουτς ντιαβιρλίγκαϊ ντι μπουμπουρέτσι, σι σκουτιά πιάνιλι αλ πούϊλορ. Ντι καρ λι κούραρε τουτς, λι λο Κόστα, σκουάσε ντι ντζέπε κουστούρα ντι ουόσου, τσι ου αβιά λιγκάτε κου άλισου ντι κουράουα, λι’ου αβιά ντούσε λάλου σου ντι λα Γιουσίκι, λι ντισκέ, λι σκουάσε μάτσιλε, λι τιλιέ κάπιτελε σ’τσουάρλε, σ’λι πισπιλί κου σάρε, σι’απόια λι’αρκέ πρε σπρούνε.

-Κα σι νου αβέμ σι’άσιντζι κάρτε, τζίσε Γιουργάκι σ’τιάσε μίνα, σι τουάρνε ουν πούλιου ντι αλάντε πάρτε, νούϊ σι μι ντούκου α κάσε. Βάι στάου του βάλιε, πιν σι γίνε σι μι λιά ντράτσιλι, κατά κουμ σούντου άπιλε αλιχόνε. Νου πότου σι ου βέντου άλτου ιάτα νι, κου μπρίνουλου λιγκάτου, σι τριάμπουρε πρι βάτρε, σι πλίγκε νουάπτια τούτε.

– Βάι αβέτς.Τουτς βάι αβέμου, τζίσε Κόστα σ’αρίσιρε.

Γκολ Ζίσα σουσκιρέ αφουρίσαϊ, σ’τουρνέ κάπουλου ντι’αλάντε πάρτε, σι νου λ’βέντου κι λικριμέ.

Σουάρλε απρουκιά τ’ασκιπιτάτανιε. Ντιπουνιά π’αγάλια – αγάλια του νουόρι, σι σι’ασκούντε τούπου μάρλε μούντε. Μα πουστιντζιούλου νου σι βιντιά νίκε ιβά. Λα Τασιάρχου σουν χάνε πιν λα πλιτινίκουλου αλ Αγγελούσου πρου μπούτζα ντι στίσμε, αλγκίνε ντουνιάουα κου παπά Χρόνι νιίντε λου αστιπτιά, σι ντα κάπου Μπουλισπόρ.

-Νου φτζίμου; Τζίσε Χρίστα. Κα σι μουρτσίμου κούμου βάι νι τουρνιέμου, σ’κούμου βάι ντριστιλιέμου βάλια αχτέρ τζίλε;

– Νου τσι’αρσίνε σι τι’ασπάρι κα φτσιορίτσιλι μπρε κικατουάσε; Λι’τζίσε Κόστα.

–  Νου τζίκου κι μι’ασπάρου, βριάμου σι τζίκου, κι άου γκλιάτς κιέτριλε του βάλιε, σι ν’αλουρικέμου.

Αλάντζι, τσι λου στιά κίτου ιρά φρικόσου, αρίσιρε ,μα γκισίρε τουτς ντιαντουν, σι φούγκε.

Ντι λα Σιμέτερου πιν λα Στιμιρίε, του αγκουνέρλιε τούτε, σ’πρι ουμποάρλιε τούτε, μπγιέρλιε αστιάπτε του μουρτσίτου. Γκόλου ατσιάλε τσι άου αστιπτάτε αχτέρ ουόρι, πότου σι κουνάσκε, τσι φουρτούνα αγκουντιάστε αστισιάρε σούφλιτελε αέστορου μπγιέρ.

Χιάτε ντι λα Στιμιρίε μπλίνου. Σι’αντουνάρε τουτς αουά, κι νου σι βιάντε άλτου. Μουρτσί ντιαγκίναϊ. Μα μούλτι σούντου αούσι. Φτσιόρλι σι τζιουάκε κου νιάουα, κου πλισκουντόρλιε, αφουάρε. Του ούνε μάρτζινε Παπούλα τζίτσε, κούμου ακιτσέ αουάλταρι του μάρλε άρμπουρε ντι λα πριφίτ Ιλία κουνάβια, τσι ιντρά του μπισιάρικε νουούντρου, πρι ούνε τζάμιε φρίμτε, σι’μκα, φιτιλάρλε α καντίλιερλου.

– Σι’ατζουτέ πριφίτ Ιλία παλιό Κουφέ; Τζίσε Δίμα. Σι’βιντέμ βα τι σάτουρι τώρα;

Νάσα ντουκί, σ’βρου σ’λου κιρτιάσκε.

– Έου Δίμο κου λιέπουρι μι σάτουρου, κουνέβιε σ’βούλπιλε σούντου τρι φουμίαλια.

Ακλό ίου αριντιά κου σικάτζλι αλ Παπούλα, τσι κιρτιά Δίμα, φτσιόρλι αουρλάρε. Βίνιε -βίνιε. Τρέι τάστρε μερ σ’μπλίνε αντούσιρε αστισιάρε ποστιντζούλου κου σότσουλου, τσι σ’αβία ντούσε ντιαντούν. Αμινάρε, κα σι αλουμτάρε μα μούλτου κάλια κου κλάπιλε. Πιν σ’λί ντισλιάγκε Ντόντα, σ’λι μπάγκε του αράδε, σι τριάκε επί σιστάσιλε, του μάρλε αποστολή κου (……;), μίνε νου ιρά (……;), σ’πιν σι λι γκριάσκε ούνε-ούνε, τρικού κάμα ντι σιχάτε.

Ιά κιτσέ σι βιέντου τόρα του τούτε κέλιουρλε, τσι ίμνε ούνε του π’αλάντε φέξουρι.΄Αλτε σι’αλίνε ν’Βάλια Σκάμαλε λα Βέλκου πιν λ’Αλέξι. Άλτε τράγκου σουν γκόντρου, πιν λα Ζαμάνι σ’μα νγκιόσου. Αλτε σι’αλίνε κιτρί λα Παπαπόστολου σ’λα Λιάπουτε. Τζέντουρι σ’φινέρι, καντέτς κ’ιάστε σιάρα ντι Τζόιλε μερ.

Αστισιάρε ζγκιάρε χουάρε. Πιτρουσίτε του νιάουα, σ’γκλίσε ντι πάτρουλιε μέρτζινε, κουρμάτε ντι αλάντε ντουνιάουα σι’ασπιρέ σι νου λι’βίνιε κιρίρε. Του κέσουρλε τούτε αστισιάρε ούνε κάρτε, μάρε ι νίκε ιάστε κα πιρπιρούνα ντι πριμουβιάρα, κα πούλιου τσι μπάτε πρι Μάιου.

Κίντου σι’αφλέ Γιουργάκι α κάσε, σι’έλου νου κουνάστε. Ου αφλέ μέσα ν’γκάλε. Αστιπτά αντρουπίτε πρι γκάρντου.

-Αβέμ λι’τζίσε, αβέμ μούλτε, σ’μπιγκέ μίνα ν’σίνου, σι λι σκουάτε.

Μέσα λ’ου αράπσε μπράτσου, σ’λου μπισέ, καντέτς κι λι’βίνιε ντι του ξιάνι. Απόια λο ντι μίνε, σι’αλνάρε πρι πάτου. Λιμπισέσκου τούτε αουά νουούντρου. Στίσμιλε, τζένλιε, λάμπα ντι τ’μέσιε. Πρι βάτρε νου βετς ούνε σούλιε. Φλουάτσιλε α σάσμιλουρ πρι στρόμε γκιλιτσιέσκου. Μπιρτιάτζιλε, κιπιτούνλιε τούτε, καντέτς κι ισίρε τώρα ντι τ’σεντούκε. Κα κίτου κιρό άρε σι’ου βιάντε μέσα φτσιόρλου κου αχούτε χαράου, νου θυμσιάστε. Τούτε σι’αμπάρε κι κίντε αστισιέρε του πάτου. Σ’γκιούμια τσι χιάρμπε πρι χέρλου ντι βάτρε, σι’ουάρα ντι πρου μπουχουρέ, σ ’τζάμια τσε ου πίντζε βουριέλου. Μα μα μούλτου κίντε ίνιμα α’μέσαϊ, σι’όκλιλι, τσι νου σι σιάτουρε σι δγιαβασιάσκε κάρτια ντι λα μπιρμπάτ’σου σουν φέξια ντι λάμπε, τσι σι σπίντζουρε του μέσια ντι μπουχουρέ. Νου σι σιάτουρε σι μπριάσκε φτσιόρλου μέσα σιτζούτου του αλάντε κόχε. Ιά κουμ λι λιμπισέσκου όκλιλι, ιά μτριάου κουμ αρίντε. Κίτι βούρε ουάρε μίνε κάπουλου. Τόρα πάλι αρίντε.

-Κιτσέ αρίτζ ιάτε;

-Ε τζίτσε κιτσέ πουάτε σι γίνε αέστε βιάρε τρι ντόι -τρέι μέσι.

Μάια αποστουσίτε, τιάσε, πιν τώρα σι’αλουμπτά κου νιμάλιε. Νου ιάστε νίκου λούκρου σι άι τρεϊσπριγίγκιτσι ντίπου μιτρίτσι γκλίσε του μίντζι σι’αχόρια ντόου βέτς. Ντισιάτσε ούσα π’αγάλια – αγάλια σ’ιντρέ του πάτου σ’κου φανάρια του μίνε. Ίτσι βιτζού χίλισα σουν λάμπε κου κάρτια του μίνε, καντέτς κι σι δευτερουφιάτσε. Σιτζού πρι σκάμνου, κι αβιά σκέλιε του τσουάρε ντι λα κέπρι, σι’αβτζί τούτε τσι λι γριψιά τζίνιρ’σου.

Στιμιρία μάρε αστισίαρε ν’κάσα. Ντι καρ σι λάρε σι’αλιξίρε τουτς, σ’ντί κάρε μκάρε πιστριμάλου φρίπτου πρι κιρμπούνι, ιάα τώρα φουμιάλια τούτε ντιαβιρλίγκαϊ ντι βάτρε , αστιάπτε νόουλου άνου.

-Μίνε βα ου αντάρου έου πίτα, τζίσε μουάσα. Τίνε βάι φρίτζ γκολ πέτουρλι.

– Έου-έου βα ου αντάρου, τίνι βάι ντισπουστουσιέστι.

-Κάμα γίνι ατούμψια, τζίσε πάλι μουάσα , σι’ου αντρίεμου τούτε ντιαντούν. Έου βα χέρμπου κάρνια, φιάτα βα τίντε πέτουρλι, σ’τίνε βαλ’φρίτζ.

– Βάι ν’τζίτς μάια κουμ αντράτς πίτα λ’άγιου Βασίλι;

Ντριμπέ Νίκα μα νίικου φτσιουρίκου τσι αέστανου σι προυτουτσιά λα σχουλιό.

– Χίλιου’νι, αλ χίλιου’νι. Χίλιου’νι ασκούμπουλου’νι, τζίσε μάια σ’λου λο μπράτσε.

Ντι καρ βάι λι’αουντζιέμου τιψία μάρια κου ούμπτου, βα αστιρνιέμ ντόου πέτουρι, ουν πρι στ’αλάντε, βάι μπιγκέμ πρι νούσου φρίπτουλου πέτουρε, σ’πρι νούσου αλάντε ντόι ντι φρίπτιλε φρίμτε, σι σι’αντάρε κουμιτίτσι, τρι σι σ’αντάρε νιάτζιε. Βάι ντισιρτέμου πουάλα τσι βα άιμπε φιλίιλε ντι πιστριμέ χέρτου κου πράσου, σι’απόια β’ασκουντέμου του φιλίιλε, πρέλου τσι βα χίμπε πούγκα, νέλου τσε βα χίμπε κάσα, κουματίτσι ντι γίτι τρι γίνλιε, ντι πάλιε τρι άγκριλε, στι ντι κόρνου τρι νιμάλιε, σ’βα ου κουπιρίμου κου πέτουρι ντι που πρισούπρε. Βα μπιγκέμου πρι νούσι κουμιτίτσου ντι ούμπτου, βα τουρνέμ κιλκίνλιε, βα ου αριβινιέμου σ’βα ου μπιγκέμου σουν γάστρου…

=========================================================================

Αφήγημα 2ο (μετάφραση στα Ελληνικά)

Ξημερώνοντας ο νέος χρόνος.

Τέσσερις βδομάδες δεν είχε πάει ο ταχυδρόμος στο Τσεπέλοβο, για να φέρει το ταχυδρομείο. Η Αστιάτζα δεν διασχίζονταν. Το χιόνι από τον Κουκουρούντζου μέχρι τον Γυφτόκαμπο, πλησίαζε το μπόι. Μα από προχθές, το γύρισε στην παγωνιά. Από την Κυριακή μέχρι ψες, σφύριξε ο βοριάς, μα το κεφάλι του να φάει. Καλά είπε ο Γιώτης, ότι θα γυρίσει ο καιρός. Το σπουργίτι που το άκουσε να κελαηδά πάνω στο δένδρο στον Άγ. Κωνσταντίνο, δεν γελιέται.

Χθες, από πρωί-πρωί, ο Πρόεδρος έβαλε τον Αμίλιο, να φωνάξει στο νεκροταφείο. Κι’ ακούστηκε από όλες τις πλευρές.

-Ακούστε -ακούστε χωριό. Απόψε θα μαζέψουν το ταχυδρομείο. Όποιος έχει γράμματα, να τα φέρει μέχρι το νύχτωμα.

Και σήμερα, που είναι ξημέρωμα τον νέου χρόνου, όλο το χωριό περιμένει το ταχυδρομείο.

Ο Γιωργάκης της Μίχαινας με άλλους τρεις φίλους, πήγαιναν μαζί και οι τέσσαρες στον Κουνάβο (δάσκαλος) και τελείωναν φέτος (το σχολείο), έφυγαν πριν από το μεσημέρι για να περιμένουν. Από τον Άγ. Χαράλαμπο θα φανεί από μακριά ο ταχυδρόμος είπαν. Ο Μέρτζος. Μα πιο πολύ ήθελαν να κυνηγήσουν πουλιά, να κάνουν παγίδες. Πιο δαιμόνιος απ’ όλους, ο Νάσος της Μήτραινας, έκλεψε από το ντουλάπι ένα κομματάκι από κυδώνι, το έβαλε σε ένα κουτί που το είχαν για μπογιά, όταν ήταν γεμάτο και το έριξε στο κόρφο του.

Στο ρέμα κάτω από του Φράγκου έσκαψαν, με το σκεπάρνι, που το είχε πάρει κρυφά ο Χρήστος και γέμισαν ένα άλλο κουτάκι με σκουλήκια, αυτά για τις παγίδες. Η βρύση από του Φράγκου δεν ήθελε να ξέρει από το χιόνι και από το κρύο. Τραγουδούσε όπως τραγουδούσε και το καλοκαίρι. Κάθισαν λίγο εδώ και μετά, άλλοι τους πήγαν να ψάξουν τις παγίδες που είχαν χθες στα ρέματα και προς τ’ αμπέλι του παπά κάτω από τις αγράμπελες, και οι άλλοι δύο πήδηξαν από τον τοίχο και πήγαν να κάνουν παγίδες στις βατσινιές κάτω από την σουρβιά. Τα καημένα κοτσύφια και τα σπουργίτια, ξεθεωμένα από την πείνα, τι να βρουν να φάνε, όταν είναι τόπος όλος σκεπασμένος με χιόνι; Τρυπώνουν στις σωρούς από βάτα που είναι στους λάκκους και σκαλίζουν για κανένα σκουλήκι. Εκεί κοντά πηγαίνουν αυτοί οι σατανάδες και κάνουν τις παγίδες.

Παίρνουν μια πέτρα προς το μακρύ, που την αποκαλούν πυρομάχο και ύστερα μια πλάκα. Κόβουν τρία ξύλα λεπτά από κρανιά ή από ιτιά. Τα δύο ίσα – ίσα και το άλλο πιο μικρό. Όρθια η πλάκα μπροστά από τον πυρομάχο και την βάζουν να κρατιέται πάνω στα τρία ξύλα. Τα κεφάλια των ξύλων κρατιούνται από την μια άκρη στην πλάκα και από την άλλη σε μία μικρή και λεπτή σανιδούλα, που την λένε σκίντα. Στην μέση από τα δύο μεγάλα ξυλάκια, κάνουν μια λακουβίτσα και βάζουν μπηγμένα αγκάθια και δυο σκουλήκια. Τα βλέπουν τα πεινασμένα πουλιά και μπαίνουν στις παγίδες για να τα φάνε. Πατούν πάνω στο ξυλάκι, πέφτει η πλάκα και τα στουμπίζει. Άλλα σκοτωμένα, και άλλα τα προφταίνουν ζωντανά.

Δύο σπουργίτια, τρία κοτσύφια και τρία κοκκινοπούλια βρήκαν σήμερα στις παγίδες. Τα κρατούσαν στα χέρια κρεμασμένα, λες και ήταν μεγάλοι κυνηγοί. Σφύριξαν στους άλλους και τράβηξαν για τον Άγιο Χαράλαμπο. Στο χαγιάτι της εκκλησίας βρέθηκαν με τους συντρόφους τους. Αυτοί δεν είχαν πουλιά. Έφεραν πάνω στους ώμους σανίδια και πασσάλους από ένα φράχτη, που τον βρήκαν σπασμένο.

-Ας καθίσουμε, είπε ο Κώστας, ο πιο μεγάλος απ’ όλους. Πολύ καλά κάνατε, άντε μας τώρα ν’ ανάψουμε φωτιά, για να ζεσταθούμε και να ετοιμάσουμε τα πουλιά.

-Εγώ λέγω να την ανάψουμε εδώ στο χαγιάτι ,είπε, ο Χρήστος.

-Πως θα την ανάψεις βρε χαζέ, με τι ξερά ξύλα; Δεν βλέπεις που είναι όλα τα ξύλα βρεγμένα, του είπε ο Ζήσης.

-Έρχεστε να πάμε στην κορυφή, στου Τσίκου στην καλύβα; Ρώτησε ο Γιωργάκης.

Άντε μας είπαν και ξεκίνησαν.

Είχαν δεν είχαν περάσει δύο ώρες πριν το μεσημέρι, όταν έφθασαν στην κορυφή στην καλύβα. Σαν να άνοιξε ένας άλλος τόπος. Σαν να φαίνεται, να βλέπουν, ένα άλλο χωριό τα παιδιά. Μεγάλωσαν όλα. Τα βουνά, τα δένδρα τα σπίτια. Ακόμη και η καλύβα της Μάρως τον Παπανίκα φαίνεται από μακριά σαν σπίτι. Όλα άσπρα. Μόνον ο καπνός που βγαίνει από τις καμινάδες είναι μαύρος. Δεν βρίσκεται κανένα σπίτι, που να μην έχει την καπνοδόχο να καπνίζει.

Απέναντι στου Μαραλμαύρου τα νερά όλα παγωμένα. Στους γκρεμούς όλους από την Νίκαινα του Θεοδόση μέχρι τον Άγιο Γιώργη κρέμονται οι πάγοι σαν κρύσταλλα ειδών -ειδών. Τα βλέπουν όλα αυτά γύρω – γύρω τα παιδιά και δεν μπορούν να χορτάσουν από τις ομορφιές του χειμώνα.

Μόνον ο Ζήσης κοιτάζει σε ένα μέρος. Ψάχνει να βρει με το μάτι το νεκροταφείο που είναι η μάνα του, που έχει έξη μήνες πεθαμένη. Μα δεν ξεχωρίζει τίποτε. Όλα είναι σκεπασμένα με χιόνι. Γιατί να είναι και το νεκροταφείο άσπρο; Σε ποιόν θα πάει αυτός το γράμμα που θα του έλθει απόψε με το ταχυδρομείο; Και το φθινόπωρο που μας έρχεται, ποιος θα τον στείλει (ξεπροβοδίσει) και ποιος θα πει σ’ αυτόν, στο ποτάμι ώρα καλή παιδί μου;

Αυτά έρχονταν γύρω -γύρω από το μυαλό του παιδιού και δεν κατάλαβε πότε έφθασαν οι άλλοι στην καλύβα κι’ άναψαν κιόλας φωτιά. Ζεσταίνονταν όλοι γύρω – γύρω από τις φωτιές και έβγαζαν τα φτερά των πουλιών. Αφού τα καθάρισαν όλα, τα πήρε ο Κώστας, έβγαλε από την τσέπη τον σουγιά από κόκκαλο, που τον είχε δεμένο με αλυσίδα στην ζώνη, του τον είχε φέρει ο θείος του από τον Ίασμο, τα έσκισε, τους έβγαλε τα εντόσθια, τους έκοψε τα κεφάλια και τα πόδια και τα πασπάλισε με αλάτι και έπειτα τα έριξε πάνω στην ανθρακιά.

-Εάν δεν έχουμε και σήμερα γράμμα, είπε ο Γιωργάκης κι’ άπλωσε το χέρι, για να γυρίσει ένα πουλί από την άλλη μεριά, δεν είμαι για να πάω στο σπίτι. Θα σταθώ στο ρέμα, μέχρι να έλθουν να με πάρουν οι διάβολοι, όπως είναι τα νερά ακάθαρτα. Δεν μπορώ να την βλέπω άλλο την μάνα μου, με το ζωνάρι δεμένο, να τρέμει στο τζάκι και να κλαίει την νύχτα όλη.

-Θα έχετε. Όλοι θα έχουμε, είπε ο Κώστας και γέλασαν.

Μόνον ο Ζήσης αναστέναξε κρυφά και γύρισε το κεφάλι από την άλλη μεριά για να μην τον βλέπουν πού δάκρυσε.

Ο ήλιος πλησίαζε στη δύση του. Κατέβαινε σιγά σιγά στα σύννεφα, για να κρυφτεί πίσω από το μεγάλο βουνό. Μα ο ταχυδρόμος δεν φαίνονταν ακόμη πουθενά. Στον Ταξιάρχη κάτω από το χάνι μέχρι το πλατανάκι του Αγγελούσου στο χείλος του τοίχου, μελίσσι ο κόσμος με τον παπά – Χρόνη μπροστά τον περίμενε, να δώσει κεφάλι (εμφανισθεί) στο Μπουλισπόρ.

-Δεν φεύγουμε, είπε ο Χρήστος. Εάν νυχτώσουμε πως θα γυρίσουμε και πως θα περάσουμε το ρέμα τέτοιες μέρες;

-Δεν ντρέπεσαι να φοβάσαι σαν τα παιδάκια βρε σκατιάρη; Του είπε ο Κώστας.

-Δεν λέω ότι φοβάμαι, ήθελα να πω, πως έχουν πάγους οι πέτρες στο ρέμα και να μην γλιστρήσουμε.

Οι άλλοι, που τον ήξεραν πόσο ήταν φοβητσιάρης, γέλασαν. Μα ξεκίνησαν όλοι μαζί, να φύγουν.

Από τον Άγ. Δημήτριο μέχρι την Παναγία, σε όλες τις γωνίες και σε όλες τις αυλές, οι γυναίκες περιμένουν στο νύχτωμα. Μόνον εκείνες που έχουν περιμένει τέτοιες ώρες, μπορούν να καταλάβουν, τι φουρτούνα χτυπά απόψε στις ψυχές αυτών των γυναικών.

Το χαγιάτι της Παναγιάς γεμάτο. Μαζεύτηκαν όλοι εδώ, γιατί δεν φαίνεται άλλο. Νύχτωσε για τα καλά. Οι περισσότεροι είναι γέροι. Τα παιδιά παίζουν με το χιόνι, το κατάβρεγμα, έξω. Στην μια άκρη ο Παπούλας λέγει, πως έπιασε προχθές στο μεγάλο δένδρο του προφήτη Ηλία το κουνάβι, που έμπαινε στην εκκλησία μέσα, από ένα τζάμι σπασμένο και έτρωγε τα φυτίλια των καντηλιών.

-Σε βοήθησε ο προφήτης Ηλίας παλιό Κουφέ; Είπε ο Δήμας. Να δούμε θα χορτάσεις τώρα;

Ο Νάσος κατάλαβε και θέλησε να τον πειράξει.

-Εγώ Δήμο με λαγούς χορταίνω, τα κουνάβια και οι αλεπούδες είναι για την οικογένεια.

Εκεί που γελούσαν με τα αστεία του Παπούλα, που πείραζε τον Δήμο, τα παιδιά φώναξαν. Έφτασε -έφτασε. Τρία τσουβάλια μεγάλα γεμάτα έφεραν απόψε ο ταχυδρόμος με τον σύντροφό του, που είχαν πάει μαζί. Άργησαν, γιατί πάλεψαν περισσότερο στον δρόμο με τα παγοπέδιλα. Μέχρι να τα λύσει ο Ντόντας, να τα βάλει στη σειρά, να περάσουν τα συστημένα στη μεγάλη αποστολή με την (……;), μήπως δεν ήταν (……;) και ώσπου να τα φωνάξει ένα – ένα, πέρασε περισσότερο από μία ώρα.

Να γιατί φαίνονται τώρα σε όλους τους δρόμους, που περπατούν ένα πίσω από τον άλλο φώτα. Άλλα ανεβαίνουν στην βάλια Σκάμαλε, στου Βέλκου μέχρι του Αλέξη. Άλλα τραβούν κάτω από το νεκροταφείο, μέχρι του Ζαμάνη και πιο κάτω. Άλλα ανεβαίνουν προς τον Παπαπόστολου και στου Λιάπουτε. Τα δαδιά και τα φανάρια, σαν να είναι το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης.

Απόψε στενάζει (κραυγάζει, σκούζει) το χωριό. Πλακωμένο στο χιόνι και κλεισμένο από τις τέσσερις μεριές, ξεκομμένο από τον άλλο κόσμο, φοβήθηκε μήπως του ήλθε ο χαμός. Στα σπίτια όλα απόψε ένα γράμμα, μεγάλο ή μικρό, είναι σαν πεταλούδα την άνοιξη, σαν πουλί που κελαηδά τον Μάη.

Πότε βρέθηκε ο Γιωργάκης στο σπίτι και εκείνος δεν κατάλαβε. Την βρήκε την μάνα του στον δρόμο.    Περίμενε ακουμπισμένη στον φράχτη.

-Έχουμε της είπε, έχουμε πολλά, και έβαλε το χέρι στο κόρφο, για να τα βγάλει.

Η μάνα τον άρπαξε στην αγκαλιά και τον φίλησε, σαν να της ήρθε από τα ξένα. Ύστερα τον πήρε από το χέρι και ανέβηκαν στη σάλα. Λάμπουν όλα εδώ μέσα. Οι τοίχοι, τα τζάμια, η λάμπα από την μέση. Πάνω στο τζάκι δεν βλέπεις ένα σκουπίδι. Οι φλόκοι από τις φλοκάτες πάνω στο στρώμα γυαλίζουν. Οι κουρτίνες, τα μαξιλάρια όλα, σαν να βγήκαν τώρα από το σεντούκι. Σαν πόσο καιρό έχει να δει την μάνα του το παιδί με τόση χαρά, δεν θυμάται. Όλα φαίνονται ότι τραγουδούν στο σαλόνι. Και το γκιούμι που βράζει στο σίδερο του τζακιού και το ρολόι στην καπνοδόχο, και το τζάμι που το σπρώχνει ο βοριάς. Μα περισσότερο τραγουδά η καρδιά της μάνας και τα μάτια της ,που δεν χορταίνουν να διαβάζουν το γράμμα από τον άντρα της κάτω από το φως της λάμπας, που κρέμεται στη μέση της καπνοδόχου. Δεν χορταίνει να βλέπει το παιδί τη μάνα καθισμένο στην άλλη γωνιά. Να πως της γυαλίζουν τα μάτια, για κοίτα την πως γελάει. Ύστερα, από κάποια ώρα κουνά το κεφάλι. Τώρα πάλι γελά.

-Γιατί γελάς μάνα;

-Ε λέγει πως μπορεί να έλθει αυτό το καλοκαίρι για δύο-τρεις μήνες.

Η γιαγιά κουρασμένη, ξεθεωμένη, μέχρι τώρα αγωνίζονταν με τα ζώα. Δεν είναι μικρή δουλειά να έχεις είκοσι τρία εντελώς μικρά γαλάρια κλεισμένα στο υπόγειο και ξέχωρα δύο αγελάδες. Άνοιξε την πόρτα σιγά – σιγά και μπήκε στη σάλα με το φανάρι στο χέρι. Μόλις είδε την κόρη της κάτω από την λάμπα με το γράμμα στα χέρια, σαν να δευτερογεννήθηκε. Κάθισε στο σκαμνί γιατί είχε αγκάθια στα πόδια από τα γίδια, κι’ άκουσε όλα που της έγραφε ο γαμπρός της.

Παναγιά μεγάλη απόψε στο σπίτι. Αφού πλύθηκαν και άλλαξαν όλοι και αφού έφαγαν τον παστραμά ψημένο στα κάρβουνα ,να την τώρα όλη η οικογένεια γύρω-γύρω στο τζάκι, περιμένει το νέο χρόνο.

-Αύριο θα την κάνω εγώ την πίττα, είπε η γριά. Εσύ θα ψήσεις μόνο τα φύλλα.

-Εγώ – εγώ θα την κάνω, εσύ θα ξεκουραστείς.

-Άμα έλθει τότε (εκείνη η ώρα), είπε πάλι η γριά, να την κάνουμε όλες μαζί. Εγώ θα βράσω το κρέας, το κορίτσι θα απλώσει τα φύλλα και εσύ θα τα ψήσεις.

-Θα μου πεις γιαγιά πως κάνετε την πίττα τον άγιο Βασίλη;

Ρώτησε ο Νίκος το μικρότερο παιδάκι που φέτος πρωτοπήγαινε στο σχολείο.

-Παιδί μου, του παιδιού μου παιδί μου ακριβό μου, είπε η γιαγιά και το πήρε στην αγκαλιά.

Αφού θα αλείψουμε το ταψί το μεγάλο με βούτυρο, θα στρώσουμε δύο φύλλα, ένα πάνω στο άλλο, θα βάλουμε πάνω του το ψημένο φύλλο και πάνω σ ’εκείνο τα άλλα δύο από τα ψημένα σπασμένα, για να γίνουν κομματάκια, για να γίνουν μαλακά. Θα αδειάσουμε την ποδιά που θα έχει κομμάτια από παστραμά βρασμένο με πράσο, και ύστερα θα κρύψουμε στα κομμάτια, το νόμισμα που θα είναι το πουγκί, το δαχτυλίδι που θα είναι το σπίτι κομματάκια από κληματαριά για τα αμπέλια, από άχυρο για τα χωράφια κι ’ από κρανιά για τα ζώα και θα την σκεπάσουμε με φύλλα από πάνω. Θα βάλουμε πάνω τους κομματάκια από βούτυρο, θα γυρίσουμε τον κόθρο, θα την ραντίσουμε και θα την βάλουμε κάτω από στην γάστρα….

=========================================================================

Στην κατηγορία «Ψηφιακή Βιβλιοθήκη» της σελίδας μας υπάρχουν και μπορείτε να κατεβάσετε τα δυο αφηγήματα σε αρχείο pdf, ενώ το cd που τα περιέχει και κυκλοφόρησε πρόσφατα με το περιοδικό «Λαϊστινά Νέα», έχει ανέβει στο YouTube από τον κ. Ιωάννη Παυλίδη:

 

Διαβάστε το πρώτο αφήγημα

Advertisements